بررسی تصاویر نیروهای جادویی در چاپ سنگی دوره ی قاجار [پايان نامه فارسي]

حسینی نیا، مهرآفرین

شناسگر رکورد: ۱۶۵۴۳
رشته تحصیلی: پژوهش هنر
عنوان: بررسی تصاویر نیروهای جادویی در چاپ سنگی دوره ی قاجار
نويسنده: حسینی نیا، مهرآفرین
استاد راهنما : دکتر آزاده پشوتنی زاده
مقطع تحصیلی : کارشناسی ارشد
دانشگاه : خاتم
تاریخ دفاع : ۱۴۰۰
چکیده: اعتقادات ایرانیان پیش از کیش زرتشت بر پایه ی خیر و شر بود، گرچه این باور حتی در مذاهب سامی و غیر سامی نیز ریشه داشته و تاکنون ادامه پیدا کرده است. همواره بشر در طول اعصار گوناگون سعی در جذب نیروهای نیک و مقابله و دفع نیروهای جادویی پلید داشته است. این موجودات و نیروهای مصور شده در چاپ سنگی عمدتا از ترکیب حیوانات مختلف و یا انسان و حیوان با تکیه بر تخیل هنرمند به وجود آمده است. بر اساس اعتقادات و باورهای ایرانیان در طول تاریخ کتاب های بسیاری مصور شده است که بخش مهمی از این آثار به وسیله ی چاپ سنگی در دوره ی قاجار به چاپ رسید و از آنجا که چاپ سنگی با تصویرسازی نمود پیدا کرد، بررسی تصاویر این دوران حائز اهمیت است. داستان های عامیانه، اسطوره ای، شاهنامه و حتی مذهبی مملو از نیروهای جادویی و موجودات عجیب الخلقه بوده که هنرمندان تصویرگر با تعهد و وفاداری کامل به متن داستان و خلاقیت خود توانسته اند آثاری تمام و کمال و منحصر بفرد را به وجود آورند، آثاری که در عین سادگی پر معنا و مملو از نیروهای جادویی خیر و شر می باشند. نیروهای پلید از دنیای دیگری به روی زمین می آیند و گاهی شمایل انسانی به خود گرفته و به نبرد با نیروی های خیر و یا انسان می پردازند، حتی انسانی را به اسارت می گیرند؛ در مقابل نیروهای مثبت و خیر که حامی آدمیان و موجودات بوده و به انسان ها و جانوران یاری می رسانند. تحولات اجتماعی، فرهنگی و صنعتی در دوره ی قاجار و روابط با کشورهای اروپایی، باعث شد چاپ سنگی وارد ایران شود و به دلایل مختلفی از جمله ظرافت و سهولت در اجرا و همچنین بهای کمتر بتدریج از چاپ سربی پیشی گرفت، بنابراین نسخه های چاپی دیگر در انحصار دربار نبود بلکه در دسترس عموم مردم قرار گرفت و این امکانات سبب شد هنرمندان از طریق تصویرسازی این نیروها با اکثر مردم ارتباط برقرار کرده و آثار خود را به نمایش همگان بگذارند. عموم مردم به داستان های عامیانه علاقه داشتند، بنابراین بخش عمده ای از این کتاب های به چاپ رسیده، داستان های خیالی با تصویرسازی های خاص از نیروهای جادویی اهورایی و اهریمنی است که ریشه در اعتقادات کهن انسان دارد. علاوه بر این در دوران مشروطه هنرمندان خلاق از نیروهای اهریمنی و جادویی در کاریکاتور بهره گرفته و آثار فاخری را به وجود آوردند که خود نیازمند بررسی جداگانه ای می باشد. این نیروهای جادویی مثبت و منفی شامل: دیوها، غول ها، اجنه، پریان، اژدها، فرشتگان، برخی پرندگان همچون سیمرغ و ... می باشند که برخی از آنان قابل رویت هستند و برخی دیگر را نمی توان با چشم سر دید. بررسی اشکال مختلف مصور شده این نیروها و همچنین چگونگی به تصویر کشیدن آن ها توسط هنرمندان و چاپ آثار ارزشمند به وسیله ی چاپ سنگی در دوره ی قاجار، اهمیت و لزوم این پژوهش را آشکار می کند.
واژگان کلیدی: مهندسی معماری
پژوهش هنر
نیروهای جادویی
موجودات عجیب الخلقه
چاپ سنگی
تصویرسازی
دوره ی قاجار
خیر و شر
Copyright 2026 by Payam Hannan co ltd. PayamLib.com