بازخوانی نگاره‌های بازی شطرنج در دوره اسلامی ایران (قرن 5 تا 10 هجری قمری): تحلیل محتوایی سبک و فرم [پايان نامه فارسي]

فاطمه توسلی

شناسگر رکورد: ۵۲۵۳۲
رشته تحصیلی: پژوهش هنر
عنوان: بازخوانی نگاره‌های بازی شطرنج در دوره اسلامی ایران (قرن ۵ تا ۱۰ هجری قمری): تحلیل محتوایی سبک و فرم
نويسنده: فاطمه توسلی
استاد راهنما : دکتر نکیسا هدایت زاده
مقطع تحصیلی : کارشناسی ارشد
دانشگاه : خاتم
تاریخ دفاع : ۱۴۰۴
چکیده: نگارگری ایرانی به مثابه زبان بصری اندیشه‌های عرفانی، فلسفی و حماسی، همواره بستری برای بازنمایی مفاهیم پیچیده انسانی بوده است. یکی از جلوه‌های برجسته این بازنمایی، تصویرگری بازی شطرنج در نسخه‌های نفیس ایرانی از قرون پنجم تا دهم هجری قمری است. این پژوهش با هدف تحلیل نگاره‌های مرتبط با بازی شطرنج در آثار شاخصی چون شاهنامه بایسنقری، شاهنامه طهماسبی، هفت اورنگ نظامی به بررسی عناصر ترکیب بندی، فرم، رنگ، جایگاه بازیکنان و ساختار فضایی در این تصاویر پرداخته است. با بهره گیری از رویکرد تحلیل محتوای بصری و تفسیر زیبایی شناختی؛ پژوهش حاضر می‌کوشد لایه‌های پنهان معنایی، نظم درونی تصاویر و رابطه نمادین عناصر تصویری را استخراج کند. نتایج نشان می‌دهد که بازی شطرنج در این نگاره‌ها تنها یک صحنه سرگرمی نیست، بلکه بازتابی از تقابل‌های فلسفی، ساختارهای قدرت، تفکر حکمی و نظام اندیشگانی دوران است. تحلیل ترکیب بندی‌ها نشان می‌دهد که نگارگران ایرانی با ظرافتی خاص، از رنگ، سطح، نقش و چیدمان برای تعمیق معنا و هدایت نگاه بیننده بهره گرفته اند، بدین ترتیب شطرنج را به عرصه‌ای برای تأمل در هستی بدل کرده اند.
واژگان کلیدی: شطرنج
ترکیب بندی
نگارگری ایران
تحلیل بصری نسخه‌های مصور ایرانی
زیبایی شناسی
شماره ثبت جزء نسخه جلد بخش قسمت مرجع شماره بازیابی در دست امانت تاریخ بازگشت ملاحظات
284987 1
Copyright 2026 by Payam Hannan co ltd. PayamLib.com