تبیین رویکرد فرمالیست بر جریان نقاشیخط دوره پهلوی [پايان نامه فارسي]

ندا دهقانی سانیج

شناسگر رکورد: ۱۶۵۴۱
رشته تحصیلی: پژوهش هنر
عنوان: تبیین رویکرد فرمالیست بر جریان نقاشیخط دوره پهلوی
نويسنده: ندا دهقانی سانیج
استاد راهنما : دکتر امیر فرید گلسفیدی
مقطع تحصیلی : کارشناسی ارشد
دانشگاه : خاتم
تاریخ دفاع : ۱۴۰۰
چکیده: هنر خوشنویسی از دیرباز در بین بسیاری از فرهنگ ها به خصوص فرهنگ ایرانی رواج داشته است. از ترکیب هنر خوشنویسی و نقاشی، هنری نو به نام نقاشیخط شکل گرفت. از دوره های قبل از پهلوی هم شاهد این هنر بودیم، اما این هنر به صورت مستقل در بین هنرمندان خطاط و نقاش در دوره پهلوی به واسطه ی هنر معاصر ایران به نام سقاخانه نمایان و به رسمیت شناخته شد. این هنر نوگرا سعی بر این داشت تا دو اندیشه ی بازگشت به خویشتن و غرب گرایی صرف که در ایران به دلیل ورود جریان مدرنیته بسیار پر و بال گرفته و در تمام ابعاد جامعه گسترش پیدا کرده بود را در دو کفه ی ترازو قرار دهد. خط هم که از این مدرنیته مستثنا نبود پا در این عرصه نهاد و هم رنگ جماعت شد. به طوری که خط به عنوان یک عنصر سنتی و دارای قواعد در قالب فرمهای مختلف، بر اساس دیدگاه متفاوت هر هنرمند قرار گرفت یعنی خط قواعد سر سخت خود را کنار نهاده و وارد بازیهای فرمی شد. هنرمندان، به خط از دیدگاه فرمالیسم به عنوان یک عنصر بصری نگاه کرده و با به کارگیری خطوط و بداهه نویسی های خودشان به فرم های مختلفی دست یافتند. در این دوره بعضی از هنرمندان خط را به سمت فرمال شدن افراطی بردند به طوری که معنا و مفهوم از خط گرفته شد و خود عناصر(فرم های حروف) شکلهای اصلی را خلق کردند. حروف با شکل و فرم خود با مخاطب ارتباط برقرار کردند نه با معنای هر حروف یا کلمه. پژوهش حاضر پنج اثر از پنج هنرمند نقاش و خطاط دوره پهلوی که خط در آثارشان مشهود است موردبررسی قرار داده است. و در نهایت هدف از این پژوهش بررسی چگونگی تاثیر جنبش هنری فرمالیسم بر نقاشیخط و همچنین عوامل موثر در نمایانشدن این هنر از جنبههای هنری، فرهنگی و اجتماعی در دوره پهلوی است.
واژگان کلیدی: مهندسی معماری
پژوهش هنر
نقاشیخط
فرمالیست
پهلوی
سقاخانه
خوشنویسی
Copyright 2026 by Payam Hannan co ltd. PayamLib.com