بررسی فقهی و حقوقی عقد صلح عمری در نظام حقوقی ایران [پايان نامه فارسي]
محدثه عبدالحسینی
| شناسگر رکورد: | ۵۲۸۶۷ |
| رشته تحصیلی: | حقوق خصوصی |
| عنوان: | بررسی فقهی و حقوقی عقد صلح عمری در نظام حقوقی ایران |
| نويسنده: | محدثه عبدالحسینی |
| استاد راهنما : | دکتر محمدباقر پارساپور |
| مقطع تحصیلی : | کارشناسی ارشد |
| دانشگاه : | خاتم |
| تاریخ دفاع : | ۱۴۰۴ |
| چکیده: | صلح عمری در حقوق ایران، در مقام عمل یکی از سازوکارهای مهم تنظیم روابط مالی پیش از فوت است که با انتقال منجّز مالکیت به متصالح و تثبیت حق انتفاع یا حق سکونت برای مصالح تا پایان عمر، وضعیت حقوقی مال را در زمان حیات تعیین‌تکلیف می‌کند. این پژوهش با هدف ارائه تصویری دقیق و قابل‌دفاع از صلح عمری، آن را نه صرفا به‌عنوان یک توافق خانوادگی یا ابزار انتقال ساده، بلکه به‌مثابه نهادی مرکب در مرز حقوق عینی و تعهدات قراردادی تحلیل می‌کند؛ نهادی که از یک‌سو در قالب عقد صلح و تحت حاکمیت قواعد عمومی صحت و نفوذ معاملات شکل می‌گیرد و از سوی دیگر، با پیوند مفهومی به حق انتفاع عمری، شیوه بهره‌برداری از مال و حدود اختیارات و تکالیف طرفین را در دوره حیات مصالح سامان می‌دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد صلح عمری از حیث فقهی و حقوقی قابل تبیین است، مشروط بر آنکه قصد واقعی طرفین احراز شود و موضوع صلح، حدود حق انتفاع و تعهدات تبعی با شفافیت و قابلیت اثبات تنظیم گردد. نتیجه محوری آن است که «عمری بودن» در غالب فروض، ناظر به تحدید بهره‌برداری و استقرار حق انتفاع است، نه تعلیق اصل تملیک به زمان فوت؛ بنابراین در الگوی رایج، با فوت مصالح حق انتفاع منقضی می‌شود و مالکیت متصالح از قید انتفاع رها می‌گردد، بی‌آنکه مال به ترکه بازگردد. بااین‌حال، منشأ اصلی منازعات بیش از امکان‌پذیری نظری، در کیفیت تنظیم و پشتوانه اثباتی سند است؛ از جمله ابهام در قلمرو انتفاع و حدود تصرفات مالک جدید، تعیین‌نشدن تکلیف هزینه‌های جاری و اساسی، و دعاوی پسینی وراث ناظر به اکراه، حجر، فقدان قصد یا صوری‌بودن، در ارزیابی قضایی اعتبار و آثار آن نقش تعیین‌کننده دارد. بر مبنای نتایج، رسمی‌سازی سند صلح عمری به‌ویژه در اموال غیرمنقول، با تقویت ارزش اثباتی و قرار دادن انتقال در مسیر نظام ثبت، به‌طور معنادار از ریسک منازعات پسینی می‌کاهد. نوآوری پژوهش در ارائه چارچوبی یکپارچه است که هم‌زمان «ماهیت و آثار»، «چالش‌های اثباتی و اجرایی» و «کارکرد ثبت رسمی» را به‌هم پیوند می‌دهد و در تبیین یک صورت‌بندی حقوقی منسجم از صلح عمری می‌کوشد؛ به این معنا که با اتکا به مبانی فقهی و قواعد حقوقی عقد صلح و پیوند دقیق آن با حق انتفاع، صلح عمری از سطح برداشت‌های عرفی و پراکنده به یک نهاد قابل‌تحلیل و قابل‌دفاع در چارچوب حقوق ایران تبدیل می‌شود. محدودیت اصلی تحقیق، فقدان مقررات صریح و یکپارچه درباره صلح عمری و نیز دسترسی غیرنظام‌مند به آرای منتشرشده و نبود رویه قضایی مدون است که دامنه تحلیل و تعمیم نتایج را محدود می‌کند. |
| واژگان کلیدی: |
صلح عمری عقد صلح حق انتفاع عمری حق سکونت اراده طرفین تفسیر قرارداد آثار حقوقی صلح عمری ثبت رسمی |
| شماره ثبت | جزء | نسخه | جلد | بخش | قسمت | مرجع | شماره بازیابی | در دست امانت | تاریخ بازگشت | ملاحظات | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 285113 | 1 |
جهت ثبت نظر با حساب کاربری تان وارد شوید